Dertien insprekers kwamen op 25 augustus naar de commissievergadering over De Nieuwe Singel in Sneek. De vergadering liep door tot bijna middernacht; aan dit ene voorstel ging bijna drie uur op. De commissie stuurde het als bespreekstuk door naar de raad en de voorzitter nodigde het publiek uit om deel twee op 10 september bij te wonen.

Dat tweede deel kwam er niet. Op verzoek van het college haalde de raad het voorstel van de agenda, voordat er één woord over was gewisseld. Een nieuw voorstel komt volgens wethouder Michel Rietman pas in de raad van 8 april 2027.

Wie mag straks nog door de Singel rijden

Het conflict gaat niet over het ontwerp, maar over het ontheffingenbeleid. Op de Singel en de Harinxmakade geldt nu dagelijks een doorrijverbod tussen 12.00 en 17.00 uur, gecontroleerd met camera's. Ruim 900 ontheffingen zijn in omloop, voor landbouwverkeer, zorgberoepen, lesvoertuigen voor vrachtwagenchauffeurs, taxi's, Wmo-vervoer en brandweervrijwilligers.

Het college wilde die lijst terugbrengen tot alleen het openbaar vervoer, en het verbod laten gelden op alle uren van de week. Bussen brengen dagelijks zo'n 2.000 mensen naar het centrum en hebben geen alternatieve route, zei Rietman.

De insprekers kwamen bijna allemaal uit de groepen die hun ontheffing dreigen te verliezen: LTO Súdwest-Fryslân, brancheorganisatie Cumela, een verkeersopleiding voor vrachtwagenchauffeurs, een grond- en waterwerkbedrijf, dorpsbelang Easthim/Nijesyl, de Kerngroep Binnenstad Sneek en twee keer inwoners en ondernemers uit IJlst.

Drie jaar meepraten, en toen een mededeling

Het scherpst was het verwijt over de gang van zaken. Bestuurslid Miedema van LTO Súdwest-Fryslân vertelde dat zij al sinds 2023 meepraat over de autoluwe binnenstad. Toen werd besloten landbouwverkeer een ontheffing te geven, omdat er geen goede alternatieve route was en winkeliers en omwonenden geen bezwaar hadden. LTO vroeg de gemeente toen al vast een alternatieve route te zoeken. Daar is volgens Miedema weinig tot niets mee gedaan.

Bij de herinrichtingsplannen werd LTO opnieuw bij elke stap betrokken, in de veronderstelling dat de ontheffing zou blijven. Op 30 juni verwachtte zij weer een overleg. In plaats daarvan kreeg LTO de mededeling dat het college die ochtend had besloten landbouwverkeer helemaal niet meer toe te laten. Een andere inspreker, die in februari namens LTO en Cumela bij een verkiezingsdebat had vastgelegd dat de ontheffing zou blijven zolang er geen alternatief was, noemde dat besluit een donderslag bij heldere hemel.

Wethouder Bauke Dam zei zich die avond in februari te herinneren en beaamde dat er toen terecht is gezegd dat er een alternatief moet komen. Volgens hem lopen daarover gesprekken.

Zes tractors tegenover 2.400 voertuigen

Over de cijfers liepen de lezingen uiteen. Volgens Rietman rijden er dagelijks zes tot zeven landbouwvoertuigen over de Singel. Het college wijst de bestaande route via Nijesyl aan als alternatief. Daar reden in 2024 ongeveer 2.400 voertuigen per dag, waarvan tweehonderd langer dan drieënhalve meter.

Of die route volwaardig is, noemde Rietman zelf een moeilijke vraag. Rijden door IJlst vindt het college ongewenst vanwege het historische centrum, maar tegenhouden kan de gemeente het niet, omdat daar geen doorrijverbod voor zwaar verkeer geldt. LTO vreest juist dat het verkeer die kant op gaat, langs nauwe straten en een krappe brug.

Een echte nieuwe route, met een brug bij de Selfhelpweg, kost volgens het college enkele miljoenen. Dat vindt het college niet passen binnen de taakstellende begroting die de raad zelf heeft meegegeven.

Eerst besluiten, dan de gevolgen

Voor het college was de volgorde leidend. Eerst moest de raad het ontwerp vaststellen, daarna zou de gemeente uitwerken wat dat voor de huidige gebruikers betekent, met gesprekken per doelgroep. Pas daarna zou het college over de ontheffingen besluiten. Wie zorgen heeft, staat niet tegenover de ambitie van het college, zei Rietman; die signalen moeten juist serieus worden genomen.

Op de kritiek dat hij persoonlijk had besloten, antwoordde hij dat niet de wethouder besluit, maar het college, en uiteindelijk de raad.

Twee weken later liet het college die volgorde alsnog los. In een memo schreef het dat uit de commissie, de technische vragen en de reacties van inwoners blijkt dat er behoefte is aan meer inzicht in juist dat ontheffingenbeleid.

De rekening van het uitstel

Het uitstel kost geld en tijd. Het college vroeg 3,1 miljoen euro en wilde in april 2027 beginnen. Zonder besluit in september schuift de start volgens het college minimaal een half jaar op. Een subsidie van 246.870 euro voor klimaatadaptatie moet voor 31 december 2027 zijn besteed; of uitstel mogelijk is, zoekt de gemeente nog uit.

Begin 2027 komt er een consulterende bijeenkomst met de raad. Een motie van VVD en Gemeentebelangen om die bijeenkomst al in oktober of november van dit jaar te houden, stond op 10 september wel op de agenda, maar is niet behandeld en komt niet voor in de besluitenlijst. De ruim 900 ontheffinghouders weten voorlopig niet waar ze aan toe zijn.